- T Transcendentny (‹łc. transcendens = ‘przekraczający’›, ang. transcendent, fr. transcendant, niem. transzendent)
-
Znajdujący się na zewnątrz czegoś. Pozostający poza (lub ponad) rozpatrywaną sferą lub posiadający odmienną od niej naturę (np. Bóg wobec świata; rzeczy same w sobie wobec doświadczenia).
Pojęcie odnoszące się do bytu, rzeczy (w przeciwieństwie do pojęcia ‘transcendentalalny’ – odnoszącego się do warunków możliwości czegoś).
W epistemologii: znajdujący się poza obrębem świadomości, poza poznającym podmiotem.
W filozofii Kanta: nie mogący być przedmiotem możliwego doświadczenia, pozostający poza zasięgiem poznania, noumenalny.
W znaczeniu potocznym transcendentny może znaczyć tyle, co nadzmysłowy, duchowy, boski, pozaświatowy.
-
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Uwagi:
Stosując mało dydaktyczną formę przykładu negatywnego, warto zwrócić szczególną uwagę na niepoprawność, czy nawet nonsensowność pojęcia ‘filozofii transcendentnej’, które oznaczałoby, przy założeniu dobrej woli jego zrozumienia, filozofię, której nie można pojąć, czy poznać.
Zob. także:
# Immanentny
# Noumen