- P Psychopomp (grec. Psychopompos, dosł. przewodnik dusz)
W zależności od tradycji, w jakiej występuje
: istota, duch, dusza, anioł, bóstwo – postać występująca w wielu religiach,
odpowiedzialna za bezpieczne przeprowadzenie duszy w zaświaty, inny wymiar, w
‘życie po życiu’; niekiedy psychopomp
(na przykład w szamanizmie) ma także dopilnować, aby w ciało nowonarodzonego
dziecka wstąpiła ‘właściwa’ , ‘dopasowana’ dusza, asysta psychopompa ma zapewnić harmonijną podróż duszy z życia w zaświaty
i z powrotem. Rolą psychopompa nie
jest osądzanie eskortowanej duszy, lecz zapewnienie jej bezpiecznej przeprawy w
zaświaty. Sztuka sepulkralna często przedstawia postać psychopompa jako konia, kruka, psa, niekiedy sowy, wróbla, kukułki
, jelenia, czasem błędnego ognika.
Jung wykorzystał postać psychopompa w swojej koncepcji psychologicznej, czyniąc go
mediatorem pomiędzy świadomością a nieświadomością. W snach psychopompa reprezentuje (w świetle
koncepcji Junga) postać Starego Mędrca lub Wielkiej Matki, niekiedy jakieś
przyjazne zwierzę.
Przykłady:
W Afryce w rolę psychopompa wcielają się
duchy przodków. W tradycji greckiej psychopompem jest Charon, także Hekate,
Morfeusz, Tanatos, Hermes. W religii starożytnego Egiptu przewodnikami dusz są
Anubis, Toth, Horus, Neith. W tradycji katolickiej – anioły, szczególnie
Azrael, anioł śmierci. Mitologia nordycka psychopompem czyni Odyna, Freyę,
Walkirie. W tradycji słowiańskiej – Weles, Wołos.
Uwagi:
Postać psychopompa
inspiruje wiele utworów, z dziedziny filmu, literatury, sztuki. Ciekawym
przykładem jest powieść Jarosława Grzędowicza „Popiół i kurz; opowieść ze świata pomiędzy”, także seria
należących już do klasyki gatunku komiksów Neila Gagmana o Sandmanie.
Zob. także: