- J Jīva (dosł. to, co żyje)
-
W filozofii indyjskiej zasada życia, najbliższy jej termin w tradycji zachodniej to ‘dusza’. Jīva definiuje istotę żywą, z natury obdarzoną świadomością (ludzie, zwierzęta, bogowie, istoty piekielne, demony), niekoniecznie jednak posiadającą zdolność poruszania się (w konsekwencji jīvą – jak przyjmuje doktryna hinduizmu i dżinizmu - obdarzone są również rośliny, minerały, woda, ogień). Pojęcie ‘jīva’ używane jest w kilku znaczeniach i z założenia konotuje wielość podmiotów ożywionych. Jīva jest bytem rozciągłym [przy czym Indie nie stawiają kartezjańskiego rozróżnienia na rzecz rozciągłą (res extensa) i rzecz myślącą (res cogitans) – jakości te występują ze sobą nierozłącznie: wszelkie procesy świadomościowe, a zatem także myśli, umiejscowione są przestrzennie i cechuje je rozciągłość]. W tradycji indyjskiej pojęcie ‘jīva’ niekiedy używane jest zamiennie z terminami: prāna (tchnienie), sattva (istota), bhūta (byt), które również określają istotę świadomą lub świadomość. Jīva w jednym ze znaczeń występuje jako ātman: dusza jako odwieczna zasada życia odradzająca się w kręgu wcieleń na różnych szczeblach egzystencji. Jīva to także podmiot poznawczy mieszczący w sobie przeżycia, doznania, uczucia, akty poznawcze, odruchy woli.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Uwagi dodatkowe:
# Citta
# Atman
# Dusza
PTTA: jiva