etiudafilozoficzna

W koncepcji systemów filozoficzno-religijnych Indii oznacza Najwyższą Istotę, Najwyższy Byt, Zarządcę, Władcę, Boga, Stworzyciela, Architekta, Rządcę Świata. Pojęcie Iśwary przyjmują szkoły wedanty, systemy jogi, njaji, wajśiesziki (tzw. seśvaravada), także rozmaite odmiany teizmu, gdzie Iśwara odgrywa największą rolę. Systemy niriśvaravada: sankhja, mimansa, szkoły dżinizmu i buddyzmu obchodzą się bez pojęcia Iśwary, nie angażując pojęcia naczelnego władcy w koncepcję genezy świata i rzeczywistości. W Bhagawadgicie Iśwara przedstawiony jest jako przyczyna świata, pierwsza zasada, a co za tym idzie, utożsamiony z pojęciem brahmana, określany imionami Wisznu lub Kriszny. Iśwara jest niekiedy nazywany również mianem Śiwy. Njaja i wajśieszika sytuuje Iśwarę jako – tak jak wszelkie istoty – podległego prawu karmana. W systemie jogi Iśwara stanowi swoisty wzorzec , najwyższego nauczyciela, guru, nieskalanego karmanem, za którego przykładem mają podążać adepci jogi, skupiając swą uwagę podczas medytacji na jego doskonałej istocie.