etiudafilozoficzna

Doktryna, która w dążeniu do przyjemności widzi cel działań człowieka i gwarancję szczęścia (hedonizm etyczny – odmiana eudajmonizmu), lub główny motyw ludzkiego działania (hedonizm psychologiczny).

W szczególności określenie ‘hedonizm’ odnosi się do doktryny szkoły hedonistycznej/cyreńskiej, której twórcą i najwybitniejszym przedstawicielem był Arystyp z Cyreny.

 W tradycji filozofii hedonistycznej powtarzają się dwa zasadnicze problemy: po pierwsze – w jaki sposób rozważać stosunek doznawanej przyjemności do przykrości, i po drugie – jaki rodzaj przyjemności jest lepszy: chwilowy, ale intensywny, czy długotrwały, ale słaby. Przykładem pierwszej postawy jest myśl Arystypa (należy dążyć do szczęścia i unikać cierpienia), którą określa się mianem hedonizmu skrajnego, drugą postawę, umiarkowaną, reprezentuje Epikur (szczęście jest brakiem cierpienia). W epikureizmie szczęście osiągnąć można było poprzez wyzbycie się potrzeb (ataraksía).

 Hedonizm jest także ważnym elementem etyki utylitarnej, a J. S. Mill rozważając kwestię dążenia do przyjemności wyraźnie odróżniał przyjemności wyższe i niższe. Do tych pierwszych zaliczał chociażby bezinteresowne pragnienie wiedzy, w czym zbliżał się do postawy prezentowanej przez Sokratesa.

 W etyce wyróżnia się hedonizm genetyczny, dla którego przyjemność i przykrość to źródła wartości moralnych (odpowiednio – dobra i zła), hedonizm psychologiczny, który dążenie do przyjemności i unikanie cierpienia uznaje za nadrzędne motywy ludzkiego postępowania oraz hedonizm egoistyczny, w którym priorytetem jest dobro własne i altruistyczny, kładący nacisk na dobro drugiego człowieka.