Słownik terminów filozoficznych
Hasłowy słownik
terminologii filozoficznej.
- H Haecceitas (łac. - 'ta oto (rzecz), istota, jakość, własność', ang. haecceity)
- Pojęcie pochodzące od Dunsa Szkota oznaczające zasadę jednostkowienia, czyli określa to, co czyni dane indywiduum właśnie tym konkretnym indywiduum. Odnosi się zatem do reguły określającej indywidualną istotowość każdego obiektu, który jest nośnikiem jakości (haecceitas nie jest zaś cechą jakościową obiektów). Heceityzm głosi istnienie różnych form ogólności, przy czym najbardziej szczegółową jest haecceitas. Termin ten stoi w opozycji do quidditas .
Przykład:
Przedmioty lub podmioty posiadają
różne własności, które tylko im właśnie przysługują.
Sokrates posiada taką indywidualną własność, która
przysługuje tylko jego osobie: własność 'bycia Sokratesem'. (
Własności są tym, co przejawiają przedmioty/podmioty jako ich nośniki).
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Uwagi dodatkowe:
- Zdaniem Szkota haecceitas wyjaśnia przede wszystkim różnice pomiedzy szeregiem obiektów konkretnych (pomaga również rzucić światło na pojęcie mu przeciwstawiane- quidditas). Haecceitas jako zasada nie jest cechą jakościową obiektu indywidualnego, lecz stanowi to, co sprawia, że dany obiekt jest tym właśnie obiektem indywidualnym (łac. indyviduum 'całość niepodzielna'). Zdaniem Dunsa Szkota zasadą ujednostkowiająca jest forma, nie zaś materia, jak uważał św. Tomasz z Akwinu.
- Termin ten współcześnie występuje pod postacią pojęcia
'thisness'= własność indywidualna, cecha istotowa i wyjątkowa
charakteryzująca byty indywidualne.
Termin używany m.in przez:
- Duns Szkot
- Charles Sanders Pierce (określenie referencji w stosunku do indywiduum)
- David Kaplan (problematyka możliwych światów w kontekście teorii odpowiedników)
- A.Platinga
- R.M. Chisholm
Zob. także:
# quidditas
# teoria odpowiedników
Odnośniki zewnętrzne: