- C Człowiek kameleon
-
Koncepcja człowieka jako ‘podsumowania’ przyrody, rodzaju żyjącego kompendium reszty stworzenia, mikrokosmosu, którą w swym kluczowym dla renesansowej antropologii dziele De hominis dignitate oratio [O godności człowieka] 1486, zawarł Pico della Mirandola. Ideę człowieka jako syntezy wszystkiego, co istnieje we wszechświecie Pico della Mirandola zilustrował krótkim opowiadaniem, w którym Bóg zwraca się do Adama ofiarowując mu wolność wyboru co do tego, kim pragnie się stawać. Czy zechce ‘upaść do poziomu zwierzęcego’, czy szybować duchem ku rzeczom boskim, wszystko to Bóg pozostawia wolnej woli człowieka.
Ów brak konkretnej lokalizacji człowieka na drabinie bytów, który może upadać, degenerować się, ale może też wznosić się, szybować ku doskonałości i duchowemu pięknu, a zatem elastyczność stawia człowieka wyżej nawet od istot niebiańskich, aniołów, których natury są już z góry zdeterminowane ku dobru, natomiast człowiek jest etycznie odpowiedzialny i wyłącznie on może decydować o sobie samym i swoich wyborach, bo jako jedyna istota ma nieograniczone możliwości przystosowywania się i przeobrażania.
Pico della Mirandola, Marsilio Ficino i cała rzesza renesansowych humanistów podkreśla z mocą, że człowiek jest twórcą samego siebie, iż homo faber ipsius fortunae (człowiek jest kowalem własnego losu) i tylko on, człowiek kameleon, ma możliwość decydowania, jakie barwy i odcienie przybiera jego dusza.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Uwagi dodatkowe: