Słownik terminów filozoficznych

Random foliage

Hasłowy słownik terminologii filozoficznej.

 
 
  • A    Asocjacjonizm, psychologia asocjacjonistyczna, atomistyczna   
  • ( z łac. associare 'przyłączać się, stowarzyszać się, sprzymierzać się'; w psych.  asocjacja -kojarzenie wyobrażeń, z których jedno przywołuje na myśl drugie; )


Kierunek  reprezentowany w XVII, XVIII i XIX wiecznej myśli filozoficznej i psychologicznej.  Asocjacjoniści przyjmowali, że psychika człowieka jest podzielna na elementarne, (dalej już nierozkładalne) części składowe, za które uważano wrażenia, a także akty woli i uczucia.


Główne założenia:

        1. Wszystkie złożone akty psychiczne (spostrzeganie, uczenie się, przypominanie,  myślenie, zachowanie) tworzą się poprzez asocjację (kojarzenie) z wrażeń (przykład analogizujący do tworzenia się cząsteczek z atomów).
        2. Powstawanie asocjacji jest głównym mechanizmem życia psychicznego, bowiem aktywność umysłu opiera się na skojarzeniach stycznych czasowo.


Przykład:

Mamy szereg elementów a,b,c,d..  Dana osoba przywołuje z pamięci element (b), który automatycznie przywołuje element (a), jeżeli uprzednio nastąpiło skojarzenie ze sobą obu tych elementów. Uaktywnienie w szeregu ostatniego elementu (d)  prowadzi poprzez skojarzenia dc, cb do elementu początkowego (a).


Krytyka:

  1. Psychologia postaci (Gestaltpsychologie): postulat ujmowania mechanizmów umysłowych całościowo (odrzucenie atomizmu)
  2. Behawioryzm: teoria odruchów warunkowych (nie da się wytłumaczyć odruchów warunkowych wyłącznie w oparciu o model asocjacjonistyczny (na zasadzie współwystępowania zjawisk na drodze kojarzeniowej)
  3. Psychologia reprezentowana przez W. Jamesa: postulat ciągłości wrażeń w perspektywie strumienia świadomości (odrzucenie atomizmu)
  4. Krytyka także ze strony: psychologii funkcjonalnej, operacjonizmu.


--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


Uwagi dodatkowe:

Prawa asocjacji zostały sformułowane już przez Arystotelesa. Również w filozofii nowożytnej na przełomie  XVII-XVIII w. odnajdziemy tezy oparte na myśli asocjacjonistycznej, w szczególności u:  D. Hume'a, J. Locke'a.


Przedstawiciele:

  1. W. Wundt,
  2. J. S. Mill, 
  3.  H. Spencer,
  4. D. Hartley,
  5. H. Ebbinghaus, 
  6. G.E. Müller, 
  7. Th. Ziehen, 
  8. A. Bain,


Zob. także:   


Odnośniki zewnętrzne: