- A Arché (gr. ἀρχή, łac. principium; zasada, przyczyna, początek, władza)
Praprzyczyna i pierwotna zasada tkwiąca u
źródeł istnienia wszystkich bytów, zasada kierująca wszechświatem, a zarazem
pytanie o początek wszechrzeczy. Termin arché stanowił jeden z fundamentów pierwszych
teorii filozoficznych formułowanych przez presokratyków.
Przykłady:
Arché postulowali
przede wszystkim przedstawiciele szkoły
jońskiej: Tales z Miletu, który wodę uczynił arché,
Anaksymander, dla którego bezkres i nieskończoność (czyli apeiron) był pierwotną przyczyną, a także Anaksymenes, który
uważał, że arché to powietrze. Również
w filozofii Pitagorasa obecny jest termin arché, gdzie oznacza on liczbę; u Heraklita z
Efezu pierwsza zasada to ogień. Dla Platona taką zasadą wszechrzeczy (archai) były idee.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Uwagi dodatkowe:
Pytanie o arché postawione przez starożytnych myślicieli greckich stanowiło pierwszy punkt wyjściowy ku filozofowaniu, wynikły z zadziwienia się nad tym, jaka głóna zasada (bądź później zespół zasad) leży u podłoża zmiennych i przemijających zjawisk. Z nieograniczonej arché wyprowadzany był świat fenomenalny, panowała ona niejako nad tym, co zawsze powstaje i ginie (stąd konotacja władzy).
Zob. także:
Odnośniki zewnętrzne: