- A
Akademia
platońska
(z gr. akademeia)
-
Starożytna
szkoła wyższa działająca w Atenach na przełomie lat
387-529 p.n.e założona przez ateńskiego filozofa
Platona po powrocie z jego podróży do Sycylii.
Zakłada on szkołę w ogrodzie (gaju) umiejscowionym w pobliżu
gimnazjum oraz parku, od imienia którego wywodzi się
pierwszy człon nazwy szkoły: Akademosa, herosa ateńskiego.
Budując mieszkanie oraz budynek poświęcony Muzom zamierza stworzyć
ośrodek, którego cechą
charakterystyczną byłaby praca badawcza i
edukacyjna. Tak też, w obszar najważniejszych zajęć wliczano
studia nad matematyką (czego dowodem miał być legendarny
napis na wejściu do akademii: ἀγεωμέτρητος
μηδεὶς
εἰσίτω (gr. niech
nie wchodzi nikt nieobeznany z geometrią)), retoryką, naukami
przyrodniczymi (astronomia, mechanika), a przede wszystkim
filozofią. Nauczanie prowadzone było w ramach
wykładów, rozmów, pracy z tekstem czytanym;
dyskusje nierzadko odbywały się w ramach pieszych wędrówek i
spacerów po okolicznych parkach i przestrzeni miejskiej (szkoła perypatetycka).
Nadrzędnym celem platońskiego zamiaru było wykształcenie młodzieży,
uformowanie sprawiedliwych medrców, którzy
potrafiliby w całkowitą odpowiedzialnością oddać się przyszłej pracy na
rzecz państwa. Dla tych, którzy wykazaliby się najwyższą
bystrością umysłu podług platońskiej idei państwa przysługiwał status
mędrca-władcy, który kierując się ustalonymi prawami
rozumowymi dążyłby do sprawiedliwego rozporządzania państwem.
Cele nauczania nie były oparte na wyłącznie jednostronnym
transferze informacji, czy zgłębianiu wysoce abstrakcyjnych
problemów dla nich samych, lecz kierowały się w stronę
wychowania młodzieży i starszych osób (również
biorących udział w studiach), by mogli wykształcić w sobie zdolności
etyczno-polityczne.
-
Akademia
była położona na
północy, w odległości ok . 3km od Agory i była prowadzona
przez czterdzieści lat (387-347 p.n.e) przez Platona.
Od strony prawnej towarzystwo Platona nosiło miano
wspólnoty poświęconej kultowi Muz i Apollina, pana
Muz. Czerpiąc inspiracje ze szkoły pitagorejskiej stanowiła następnie
wzór
dla założycieli następnych organizacji edukacyjnych: stoików
i
epikurejczyków, czy
arystotelików; na tej podstawie możemy więc pokusić się o
stwierdzenie, że Akademia
Platońska była jednym z pierwszych pierwowzorów
późniejszych uniwersytetów. Lata swojej świetności zawdzięcza bezdyskusyjnie Platonowi i jego spuściźnie.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Niektórzy współpracownicy Akademii Platońskiej:
* Platon z Aten
* Karneades (wykładowca Akademii Platońskiej)
*Eudoksos z Knidos (kierownik szkoły matematyczno-astronomicznej bywający w Akademii)
* Heraklides z Pontu (kierownik Akademii w czasie nieobecności Platona)
*Speuzyp (pierwszy następca Platona)
* Ksenokrates (drugi następca Platona)
* Polemon, Krates, Krantor (ostatni przedstawicieli starej Akademii)
* Arystoteles (kontynuator akademii, choć pod innymi 'sztandarami filozoficznymi')
* Teofrast (uczeń Arystotelesa, w 323 p.n.e przejmuje kierownictwo szkoły perypatetyckiej)
* Eudemos, Dikiarchos, Arystoksenos (inni uczniowie Arystotelesa)
* Straton z Lampsaku (drugi następca Arystotelesa)
Podział na okresy trwania Akademii:
*Akademia starsza (Platon, Speuzyp, Ksenokrates, Polemon, Krates, Heraklides, Eudoksos)
*Akademia średnia (od scholarchatu
Arkesilaosa)
*Akademia młodsza (od scholarchatu
Filona z Larissy)
Zob. także:
# Lykeion
# Akademia Florencka
Odnośniki bibliograficzne:
Reale Giovanni, Historia filozofii starożytnej, T.III, wyd. KUL 2004, s. 103.
