Słownik terminów filozoficznych

Random foliage

Hasłowy słownik terminologii filozoficznej.

 
 
  • A    Ad hominem argument       (łac. dosł. 'argument do człowieka')

  • Dawniej: argument zastosowany w celu podważenia czyjejś opini, bądź wsparcia własnego poglądu poprzez  atak na tę osobę, nie zaś na argumenty, którymi się ona posługuje.  Powyższe zastosowanie, które przejawia się również w języku potocznym,  nie  występuje jednak we współczesnej logice i retoryce,  odnosi się raczej do argumentum ad personam. Ad hominem argument odnosi się właściwie do sytuacji, gdy  dana osoba  próbuje wesprzeć  głoszoną przez  nią tezę  poprzez  powołanie się na poglądy przeciwnika, których ona nie uznaje, by móc za ich pomocą uzasadnić własną tezę.  

  • Argumentum ad hominem jest zaliczany do podstawowych błędów rozumowania.


--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


Uwagi dodatkowe:

Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych W.Kopalińskiego podaje niepełną definicję, choć podkreśla kierunek działania argumentum ad hominem: 'odwołanie się do namiętności i uprzedzeń słuchacza'.



Schemat ogólny:

Osoba A twierdzi X
Coś budzi sprzeciw wobec osoby A
Zatem zdanie X jest fałszywe

        

  • Przykład 1

  • Przesłanki pomocnicze: 
  • 1) Naziści wspierali badania eugeniczne.
  • 2) Naziści byli złymi ludźmi.


Wniosek:

W: Eugenika jest złą ideą.

Bład w powyższym rozumowaniu polega na tym, że prawdziwość obu przesłanek nie gwarantuje prawdziwości wniosku (brak wynikania logicznego). Zauważmy, że w powyższym rozumowaniu nie została wymieniona jedna dodatkowa przesłanka domyślna (entymemat): 

'Wszystko, co zrobili naziści było złe'. 

Mimo dodania powyższej przesłanki rozumowanie pozostaje błędnym rozumowaniem. Należy dodać,  że przedstawiony przykład nie pociąga za sobą  falszywości wniosku  'Eugenika jest złą ideą' .  Przykład ten wskazuje jedynie, że prawdziwość zastosowanych w tym rozumowaniu przesłanek nie gwarantuje prawdziwości wniosku. 


Przykład 2

'Twierdzisz, że Sokrates jest niewinny, ale nie można Ci przecież wierzyć, gdyż sam jesteś kryminalistą.'



Typy argumentów ad hominem:


1)   ad hominem abusive (ad personam)
  • Argument zastosowany w celu podważenia czyjejś opini, bądź wsparcia własnego poglądu poprzez  atak na tę osobę, nie zaś na argumenty, którymi się ona posługuje.
 
    • Przykład: 'Nie możesz przecież wierzyć w jego zapewnienia, że Boga nie ma. On jest taką niezdarą, że nawet nie potrafi na siebie zarobić.'

2)   ad hominem circumstantial
  • Argument odwołuje się do warunków, w jakich znajduje się X, w celu wsparcia własnych racji eksplanacyjnych.

  • Schemat: 'Oczywiście, że X argumentuje w taki właśnie sposób- spójrz tylko na sytuację w jakiej on się znajduje'.

    • Przykład: 'Jesteś polką, więc trudno oczekiwać od ciebie byś mogła osądzić, czym jest dobra japońska muzyka'.


3)   ad hominem tu quoque 


  • Argument ten (w dosłownych tłumaczeniu 'ty również' (tu quoque) )  polega na zwróceniu się przeciwko adwersarzowi poprzez wskazanie, że zarzut, który jest skierowany przez niego pod  naszym imieniem dotyczy jego osoby.

        • Przykład 1  

A: 'Skłamałeś celowo podczas wypisywania rozliczenia podatkowego. Zdajesz sobie sprawę , że nie jest to fair?'
B:  'Zaraz, zaraz. Przecież ty oszukałaś w tej samej kwestii w zeszłym roku. To jest twoim zdaniem w porządku?'

        • Przykład 2  

"Recently, we highlighted a British journalist’s story about the underside of Dubai’s startling ascent. Some in Dubai called foul, including one writer who wants to remind Britons that their own country has a dark side. After all, what to think of a country in which one fifth of the population lives in poverty?"
                                                                                                                                                                                                                                        ("Dubai’s Rebuttal," The New York Times, April 15, 2009)


                
Wymienione typy argumentum ad hominem przynależą do rozumowań zawodnych od strony logicznej, bowiem wykorzystują one pozamerytoryczny sposób uzasadniania, tj. nie odwołuje się do relewantnych racji wspierających tezę główną. Użycie takiego typu uzasadniania wskazuje, poprzez ich logiczną wadliwość, na słabość posiadanych argumentów przez naszego dyskutanta.

Zob. także:   


# argumentum ad..
Odnośniki zewnętrzne:

Argumentum Ad Hominem